Kennisbank: GEO- en AI-begrippen helder uitgelegd

Aanbeveling door AI

Een aanbeveling door AI is een antwoord waarin een AI-assistent jouw bedrijf actief voorstelt als keuze, bijvoorbeeld op de vraag welk bureau, welke praktijk of welke opleiding iemand moet nemen.

Dat weegt zwaarder dan een losse vermelding, want de vrager krijgt jouw naam als advies. Bij koopvragen geeft een assistent vaak een korte lijst met namen en per naam een reden. Die reden haalt het model uit wat er online over je staat, dus het loont om te weten welke zinnen AI over je herhaalt.

AEO (Answer Engine Optimization)

AEO (Answer Engine Optimization) is het geschikt maken van je content voor systemen die zelf een direct antwoord geven, zoals featured snippets, spraakassistenten en AI-assistenten.

De term is ouder dan GEO en kwam op toen Google steeds vaker zelf het antwoord boven de resultaten zette. In de praktijk overlappen AEO en GEO grotendeels, want allebei draaien ze om een helder antwoord dat een systeem kan overnemen. Wij gebruiken GEO als verzamelnaam en zien AEO als het deel dat over de vorm van het antwoord gaat.

Lees verder: het verschil tussen SEO, AEO en GEO

Agentic search (AI-agent die zoekt)

Agentic search is zoeken waarbij een AI-agent zelfstandig meerdere stappen uitvoert voor de gebruiker, zoals sites bezoeken, opties vergelijken en soms een afspraak of aankoop voorbereiden.

De gebruiker geeft een complete opdracht, bijvoorbeeld “zoek een fysiotherapeut in Utrecht die op zaterdag open is”. De agent leest je site dan zoals een bezoeker dat doet. Prijzen, openingstijden en voorwaarden die alleen in een pdf of afbeelding staan, mist hij sneller. Deze manier van zoeken is nog jong en het gebruik groeit per platform in een ander tempo.

AI-antwoord

Een AI-antwoord is de tekst die een AI-assistent of AI-zoekmachine teruggeeft op een vraag, vaak een samenvatting uit meerdere bronnen met links erbij.

Voor een ondernemer is het AI-antwoord de plek waar een klant een eerste shortlist maakt. Staat je naam er niet in, dan doe je voor die vrager op dat moment niet mee. Een AI-antwoord ligt ook nooit helemaal vast, want dezelfde vraag kan morgen een andere tekst geven. Daarom zegt één antwoord weinig over je zichtbaarheid, zie variatie in AI-antwoorden.

AI-commerce

AI-commerce is kopen en verkopen via een AI-assistent, waarbij de assistent producten zoekt, vergelijkt en in sommige gevallen ook de bestelling afrondt.

ChatGPT en Google tonen bij koopvragen steeds vaker productkaarten met prijs, foto en winkel. Of jouw producten daarin staan, hangt af van de productinformatie die het systeem kan lezen, zoals een productfeed en complete productpagina’s. Afrekenen binnen de assistent zelf is nog niet in elk land en voor elke winkel beschikbaar.

AI-crawler

Een AI-crawler is een programma van een AI-bedrijf dat websites bezoekt om tekst op te halen, voor het trainen van een model of voor het beantwoorden van actuele vragen.

Het helpt om die twee doelen uit elkaar te houden. Een trainingscrawler zoals GPTBot verzamelt tekst voor een volgend model. Een zoekcrawler zoals OAI-SearchBot haalt pagina’s op die ChatGPT direct als bron kan tonen. Veel AI-crawlers voeren geen JavaScript uit, dus tekst die pas na het laden verschijnt, zien ze vaak niet. Met server-side rendering staat je tekst meteen in de HTML.

Lees verder: Hoe AI-crawlers werken

AI-crawler blokkeren

Een AI-crawler blokkeren betekent dat je in je robots.txt of op je server een of meer AI-crawlers de toegang tot je site weigert.

Dat kan per crawler, zodat je bijvoorbeeld training weigert en zoeken toestaat. Blokkeer je de zoekcrawlers, dan kan een AI-zoekmachine je pagina’s niet meer ophalen en je ook niet als bron noemen. Het gebeurt ook per ongeluk, via een beveiligingsplugin of een instelling bij de hosting. Kijk het daarom na voordat je aan andere GEO-stappen begint.

Lees verder: robots.txt en llms.txt voor AI-crawlers

AI Mode

AI Mode is een aparte zoekomgeving van Google waarin je in gesprek met Gemini zoekt, een uitgebreid AI-antwoord met bronlinks krijgt en daarop vervolgvragen kunt stellen.

Achter de schermen splitst AI Mode je vraag op in deelvragen en zoekt die tegelijk op, de techniek die Google query fan-out noemt. Daardoor kan een pagina meedoen die een goed antwoord geeft op één deelvraag, ook als hij op de hoofdvraag niet hoog staat. Volgens Google tellen klikken en vertoningen uit AI Mode in Search Console mee in het gewone webverkeer.

AI Overviews

AI Overviews zijn de AI-samenvattingen die Google boven de gewone zoekresultaten zet, met een kort antwoord op de vraag en links naar de bronnen die het gebruikte.

Ze verschijnen vooral bij informatieve vragen en minder vaak bij zoekopdrachten naar een merk of een directe aankoop. De bronnen komen uit pagina’s die Google al indexeert en die een deel van de vraag goed beantwoorden. Een plek in het overzicht levert zichtbaarheid op, al klikken er minder mensen door dan bij een gewone toppositie.

Lees verder: in Google AI Overviews verschijnen

AI-verkeer in analytics

AI-verkeer in analytics is het bezoek aan je site dat via een AI-assistent binnenkomt, bijvoorbeeld als iemand in ChatGPT of Perplexity op een bronlink klikt.

In GA4 zie je dat deels als verwijzingsverkeer van domeinen zoals chatgpt.com of perplexity.ai. Een ander deel komt binnen zonder herkomst en belandt bij direct verkeer, zeker vanuit apps. Klikken uit AI Overviews en AI Mode tellen bij Google als gewoon organisch verkeer. Je meet AI-verkeer dus altijd onvolledig en je ziet alleen de mensen die doorklikken.

Lees verder: Search Console en AI-verkeer

AI-zichtbaarheid

AI-zichtbaarheid is de mate waarin AI-assistenten jouw bedrijf noemen, aanbevelen of als bron gebruiken wanneer iemand een vraag stelt over jouw vak.

Je meet het met een vaste set klantvragen die je herhaaldelijk stelt aan verschillende AI-omgevingen. Wij deden dat voor 36 Nederlandse NLP-opleiders met achttien koopvragen in vier AI-modellen op twee meetdagen. Twintig van de 36 werden in geen enkel antwoord genoemd. AI-zichtbaarheid hangt nauw samen met hoe goed Google je al kan vinden en hoe vaak andere sites over je schrijven.

Lees verder: AI-vindbaarheid voor je bedrijf

AI-zichtbaarheidsscore

Een AI-zichtbaarheidsscore is een getal dat samenvat hoe vaak je in een meting door AI wordt genoemd, meestal als aandeel van alle antwoorden op een vaste set vragen.

In de opleidersmeting kwam NLP Academie in 59 procent van de 144 antwoorden voor. Zo’n score zegt pas iets als je weet welke vragen, welke modellen en hoeveel herhalingen erachter zitten. Scores van verschillende tools of bureaus kun je daardoor zelden naast elkaar leggen. Lees een score liever als bandbreedte dan als precies getal.

Lees verder: Bandbreedtes lezen in plaats van puntscores

AI-zoekmachine

Een AI-zoekmachine is een zoekdienst die op je vraag een geschreven antwoord geeft dat een taalmodel samenstelt uit actuele webpagina’s, meestal met bronvermelding.

Voorbeelden zijn Perplexity, ChatGPT Search, Copilot en AI Mode van Google. Je krijgt een antwoord en hoeft minder zelf door te klikken. Voor jou telt daardoor vooral of je pagina’s horen bij de bronnen waar dat antwoord op leunt. Die bronnen vindt de AI-zoekmachine met dezelfde soort zoekindex die ook Google en Bing gebruiken, dus gewone vindbaarheid blijft de basis.

Lees verder: wat AI search is

Antwoord eerst schrijven

Antwoord eerst schrijven is een schrijfwijze waarbij je direct onder een kop of vraag het antwoord geeft in één of twee zinnen en pas daarna de uitleg, de nuance en de voorbeelden.

AI-systemen en Google halen het liefst een passage op die op zichzelf al het antwoord bevat. Begint je tekst met een aanloop over hoe lang je al bestaat, dan pakt het systeem sneller een concurrent die meteen ter zake komt. Deze kennisbank is zelf ook zo geschreven, want elke uitleg opent met de definitie.

Lees verder: Content schrijven die AI kan citeren

Bronvermelding in AI

Bronvermelding in AI is de manier waarop een AI-systeem bij zijn antwoord laat zien waar de informatie vandaan komt, met links, genummerde voetnoten of bronkaarten.

Perplexity, ChatGPT Search, Copilot en AI Overviews tonen zulke bronnen zichtbaar bij het antwoord. Een model dat uit zijn trainingsdata antwoordt, geeft vaak geen bron, omdat het zelf niet precies weet waar die kennis vandaan kwam. Hoe vaker een assistent live zoekt, hoe groter de kans dat jouw pagina als bron verschijnt.

ChatGPT

ChatGPT is de AI-assistent van OpenAI, waarmee je in gewone taal vragen stelt, teksten laat schrijven en via de zoekfunctie ook actuele informatie van het web opvraagt.

Het is de bekendste AI-assistent en voor veel mensen de eerste plek waar ze een vraag over een aanbieder neerleggen. ChatGPT antwoordt deels uit zijn trainingsdata en deels uit pagina’s die hij op dat moment ophaalt. Welke van de twee het wordt, hangt af van de vraag en de instellingen. Dat verklaart een deel van de verschillen tussen antwoorden.

Lees verder: vindbaar worden in ChatGPT

ChatGPT Ads

ChatGPT Ads zijn advertenties die OpenAI in ChatGPT toont, als gemarkeerd blok bij het antwoord.

Sinds 31 augustus 2026 kunnen Nederlandse bedrijven zelf adverteren via Ads Manager, vanaf 15 euro per dag. OpenAI zegt dat advertenties de inhoud van het antwoord zelf niet beïnvloeden. Betaald zichtbaar zijn en in het antwoord genoemd worden blijven daardoor twee aparte sporen. Het aanbod verandert nog snel, dus check de actuele stand voordat je er budget voor reserveert.

Lees verder: ChatGPT Ads

ChatGPT Search

ChatGPT Search is de zoekfunctie in ChatGPT, die het web doorzoekt en een antwoord geeft met links naar de gebruikte bronnen.

ChatGPT zet deze functie zelf aan als een vraag om actuele of lokale informatie vraagt en je kunt hem ook handmatig kiezen. De pagina’s komen uit zoekresultaten van partners en uit de eigen index van OpenAI, die OAI-SearchBot vult. Blokkeert je site die crawler, dan kun je hier moeilijk als bron verschijnen.

Chunk

Een chunk is een stuk tekst, vaak een paar alinea’s, waarin een AI-systeem een pagina opknipt om de delen apart te kunnen opslaan en terugvinden.

Bij retrieval zoekt het systeem meestal per chunk, dus per brok tekst. Een alinea die alleen te begrijpen is met de rest van de pagina erbij, zoals “zoals hierboven gezegd”, verliest dan zijn betekenis. Schrijf daarom elke sectie zo dat hij los gelezen nog klopt en noem het onderwerp gewoon bij naam.

Citeerbaarheid

Citeerbaarheid is de mate waarin een passage uit je tekst geschikt is om letterlijk of bijna letterlijk door een AI-systeem te worden overgenomen in een antwoord.

Een citeerbare passage noemt het onderwerp bij naam, geeft een concreet antwoord en staat los van de omliggende tekst. Definities, stappen, feiten en vergelijkingen worden vaker overgenomen dan sfeerteksten. Je kunt het zelf testen door een alinea los voor te lezen en te vragen of iemand zonder context begrijpt waar hij over gaat.

Lees verder: Waarom AI sommige sites wel citeert en andere niet

Claude

Claude is de AI-assistent van Anthropic, die vragen beantwoordt, teksten schrijft en met de zoekfunctie ook actuele webpagina’s kan raadplegen.

Claude wordt veel gebruikt voor werk waarbij iemand informatie verzamelt en afweegt, zoals het vergelijken van leveranciers. Zoekt Claude tijdens een gesprek op het web, dan haalt hij pagina’s op met crawlers van Anthropic. De crawler voor training heet ClaudeBot en er bestaan aparte crawlers voor zoeken en voor ophalen op verzoek van een gebruiker.

ClaudeBot

ClaudeBot is de webcrawler van Anthropic die openbare webpagina’s verzamelt om Claude-modellen mee te trainen.

Anthropic heeft ook Claude-SearchBot voor de zoekfunctie en Claude-User, die een pagina ophaalt wanneer een gebruiker daarom vraagt. Je kunt ze in robots.txt los van elkaar toestaan of blokkeren. Blokkeer je alleen ClaudeBot, dan gaat je tekst volgens Anthropic niet in toekomstige training, terwijl Claude je pagina’s bij zoeken nog wel kan ophalen.

Consistente bedrijfsgegevens (NAP voor AI)

Consistente bedrijfsgegevens zijn je naam, adres, telefoonnummer en andere basisgegevens die op je site, je bedrijfsprofiel en externe vermeldingen overal precies hetzelfde staan.

Voor AI telt dit om dezelfde reden als bij NAP-consistentie in lokale SEO. Een model koppelt alle losse vermeldingen aan één bedrijf als de gegevens kloppen. Staat je oude adres nog in drie gidsen of heet je bedrijf op LinkedIn net anders, dan kan AI je verwarren met een ander of verouderde informatie herhalen.

Copilot

Copilot is de AI-assistent van Microsoft, die zijn antwoorden grotendeels baseert op de zoekindex van Bing en die is ingebouwd in Windows, Edge en de kantoorsoftware van Microsoft.

Omdat Copilot in werksoftware zit, komen zakelijke gebruikers hem vaak tegen zonder er bewust voor te kiezen. Wie in Copilot wil verschijnen, begint bij Bing: een site die Bing goed kan indexeren en een bedrijfsvermelding in Bing Places. Veel ondernemers kijken alleen naar Google en laten deze kant liggen.

Lees verder: Verschijnen in Bing Copilot

Embedding

Een embedding is een reeks getallen waarmee een AI-systeem de betekenis van een stuk tekst vastlegt, zodat teksten met een vergelijkbare betekenis dicht bij elkaar komen te liggen.

Daardoor kan een systeem de vraag “wat kost een coach” koppelen aan een pagina over tarieven voor coaching, ook als de woorden niet overeenkomen. Het precies herhalen van een zoekterm maakt daardoor minder uit dan vroeger. Een pagina die het onderwerp volledig en helder behandelt, ligt dichter bij de vraag. Zie ook vectorzoeken.

Entiteit in AI

Een entiteit in AI is een herkenbaar ding met een eigen identiteit, zoals een persoon, bedrijf, product of plaats, dat een taalmodel los van de precieze woorden kan herkennen.

Een model weet dat “Findori”, “Findori Agency” en “het bureau van Eric Sijbesma” over hetzelfde gaan als die verbanden vaak genoeg en consequent op het web staan. Hoe duidelijker jouw bedrijf als entiteit is vastgelegd, hoe kleiner de kans op verwarring met een naamgenoot. Lees ook entiteit in de SEO-begrippen en merkentiteit.

Gemini

Gemini is de AI-assistent en de modelfamilie van Google, die je los gebruikt in de Gemini-app en die ook AI Overviews en AI Mode in Google Zoeken aandrijft.

Omdat Gemini rechtstreeks uit de zoekindex van Google kan putten, weegt je gewone Google-vindbaarheid hier extra zwaar. Bij vragen naar bedrijven in de buurt kan Gemini ook gegevens uit Google Maps en bedrijfsprofielen gebruiken. Wil je niet dat je content wordt gebruikt voor het trainen van Gemini, dan regel je dat met Google-Extended.

GEO (Generative Engine Optimization)

GEO (Generative Engine Optimization) is het werk aan je website en je online aanwezigheid waardoor AI-assistenten zoals ChatGPT, Gemini en Perplexity je bedrijf vaker noemen, aanbevelen of als bron gebruiken.

De term komt uit een wetenschappelijk artikel uit 2023 en is sindsdien de gangbare naam voor dit vak. GEO bouwt op SEO, want een pagina die Google niet kan vinden, haalt een AI-zoekmachine ook zelden op. Wat GEO toevoegt is aandacht voor citeerbare antwoorden, vermeldingen op andere sites en het meten van wat AI over je zegt. Bij ons zitten SEO en GEO daarom in één pakket.

Lees verder: wat GEO is

Generatief zoeken

Generatief zoeken is zoeken waarbij een taalmodel ter plekke een geschreven antwoord maakt, meestal op basis van webpagina’s die het voor die vraag heeft opgehaald.

Het woord “generatief” slaat op het genereren van nieuwe tekst. Dat verklaart twee eigenschappen die je moet kennen: het antwoord kan per keer verschillen en het kan fouten bevatten die in geen enkele bron staan, zie hallucinatie. Generatief zoeken zit inmiddels in ChatGPT, Perplexity, Copilot en in Google zelf.

Google-Extended

Google-Extended is een aanduiding in robots.txt waarmee je Google laat weten of je content gebruikt mag worden voor het trainen van Gemini-modellen en voor grounding in Gemini.

De pagina’s worden gewoon door Googlebot opgehaald, Google-Extended bepaalt alleen waarvoor Google ze mag gebruiken. Blokkeren heeft volgens Google geen invloed op je posities in Google Zoeken. Het houdt je ook niet uit AI Overviews, want die vallen onder de gewone zoekfunctie. Wie AI Overviews wil vermijden, moet dus andere middelen gebruiken en levert daarmee ook zichtbaarheid in Google in.

GPTBot

GPTBot is de webcrawler van OpenAI die openbare pagina’s verzamelt die gebruikt kunnen worden om toekomstige modellen te trainen.

GPTBot staat los van OAI-SearchBot, de crawler die pagina’s ophaalt voor de zoekfunctie in ChatGPT. Blokkeer je GPTBot, dan kan ChatGPT je pagina’s bij zoeken nog steeds vinden, zolang OAI-SearchBot welkom is. Of je training wilt toestaan is een eigen afweging, want wat in de trainingsdata zit, bepaalt mede wat een model zonder te zoeken over je weet.

Grounding

Grounding is het verankeren van een AI-antwoord in actuele bronnen, zoals zoekresultaten of documenten, zodat het model minder uit zijn geheugen hoeft te halen.

Een gegrond antwoord is beter te controleren, omdat er bronnen bij staan. Het bevat meestal ook minder verzonnen details. AI-zoekmachines gebruiken grounding vooral bij vragen waar actualiteit of feiten toe doen. Voor jou betekent het dat je pagina’s kans maken om in een antwoord terecht te komen op het moment dat de vraag gesteld wordt, ook als ze nooit in de trainingsdata zaten. Zie ook RAG.

Hallucinatie

Een hallucinatie is een antwoord van een AI-model dat overtuigend klinkt en feitelijk onjuist is, zoals een verzonnen prijs, een verkeerd adres of een dienst die je helemaal niet levert.

Hallucinaties ontstaan doordat een taalmodel het meest waarschijnlijke vervolg op een tekst voorspelt, zonder dat het de feiten zelf controleert. Ze komen vaker voor als er weinig of tegenstrijdige informatie over je online staat. Duidelijke en consistente gegevens op je eigen site en bij onafhankelijke bronnen verkleinen de kans dat AI iets over je verzint.

Herhaalde meting

Een herhaalde meting is het opnieuw stellen van dezelfde vragen aan dezelfde AI-omgevingen, op dezelfde manier, om te zien of je zichtbaarheid verandert.

Omdat AI-antwoorden van keer tot keer verschillen, zegt een enkele meting weinig. Pas als je dezelfde set over meerdere dagen of maanden herhaalt, zie je of een verandering een trend is of ruis. In onze pakketten meten we daarom elke maand dezelfde vragen op dezelfde manier, zodat je de cijfers echt naast elkaar kunt leggen.

Kennisgrens (knowledge cutoff)

De kennisgrens (knowledge cutoff) is de datum tot waar de trainingsdata van een taalmodel lopen, zodat het model uit zichzelf niets weet van wat daarna gebeurde.

Heb je na die datum een nieuwe dienst, naam of prijs, dan kent het model die alleen als het het web doorzoekt. Daardoor kan een assistent zonder zoekfunctie een verouderd beeld van je bedrijf geven. Tussen de kennisgrens en het moment waarop een model breed in gebruik is, zitten vaak al een aantal maanden.

Klantvraag (in een meting)

Een klantvraag in een meting is een vraag die je potentiële klant werkelijk aan een AI-assistent zou stellen en die je gebruikt om te testen of je bedrijf in het antwoord voorkomt.

Goede klantvragen klinken als een mens. “Welke coach in Utrecht helpt bij een burn-out” zegt meer dan “coach Utrecht”. Het helpt om vragen uit verschillende fases te kiezen, van oriënteren tot vergelijken en kiezen. In het Start-pakket volgen we tien vaste vragen in twee AI-omgevingen.

Knowledge graph

De knowledge graph is de database van Google met feiten over entiteiten en hun onderlinge verbanden, zoals wie een bedrijf heeft opgericht, waar het zit en wat het doet.

Uit die database komt onder meer het knowledge panel naast de zoekresultaten. AI-systemen kunnen gestructureerde bronnen zoals Wikidata gebruiken om feiten over entiteiten te controleren. De kans dat je erin komt wordt groter met consistente gegevens, gestructureerde data op je site en vermeldingen in betrouwbare bronnen.

Lees verder: Wikipedia en het kennispaneel

LLM (taalmodel)

Een LLM (large language model, groot taalmodel) is een AI-model dat op enorme hoeveelheden tekst is getraind en daardoor taal kan begrijpen en schrijven.

GPT van OpenAI, Gemini van Google en Claude van Anthropic zijn bekende voorbeelden. Een LLM voorspelt steeds het meest waarschijnlijke volgende stukje tekst. Dat maakt het sterk in uitleggen en samenvatten en zwak in feiten die het zelden heeft gezien, zoals de details van een klein bedrijf. Daarom koppelen AI-zoekmachines het model aan actuele webpagina’s.

LLM-citatie

Een LLM-citatie is een verwijzing in een AI-antwoord naar jouw pagina als bron, meestal als klikbare link of genummerde voetnoot.

Je pagina kan als bron dienen terwijl je merknaam niet in de tekst staat. Andersom kan je merk genoemd worden zonder dat er een link bij staat. Wij volgen beide apart, want ze vragen een andere aanpak: citaties win je met citeerbare pagina’s en vermeldingen vooral met aanwezigheid op andere sites.

Lees verder: Waar AI-citaties vandaan komen

llms.txt

llms.txt is een voorgesteld tekstbestand in de hoofdmap van je site dat taalmodellen in eenvoudige opmaak vertelt wat er op je site staat en welke pagina’s het belangrijkst zijn.

Het is een voorstel uit 2024 dat geen standaardorganisatie heeft vastgelegd. Google heeft laten weten dat het llms.txt niet gebruikt en de andere grote AI-bedrijven hebben niet bevestigd dat hun systemen het lezen. Wij leggen het aan omdat het weinig kost en geen kwaad kan, al beloven we er geen zichtbaarheid mee. Het hoort achteraan in je plan, na crawlertoegang, snelheid en goede content.

Lees verder: llms.txt uitgelegd

Meetronde

Een meetronde is één volledige doorloop van je promptset: alle vaste vragen, gesteld aan alle gekozen AI-omgevingen, op één moment of binnen een korte periode.

Per ronde leg je vast in welke antwoorden je genoemd wordt, op welke plek, met welke bron en wat er over je wordt gezegd. Wij noteren daarbij per AI-omgeving de taal, de regio en de gebruikte modus, zodat rondes onderling vergelijkbaar blijven. De opleidersmeting bestond uit twee meetdagen met in totaal 144 antwoorden.

Merkentiteit

Een merkentiteit is je merk zoals zoekmachines en AI-modellen het kennen: een herkenbaar geheel van naam, mensen, diensten, locatie en de verbanden daartussen.

Een duidelijke merkentiteit zorgt dat AI je merk aan de juiste onderwerpen koppelt en de juiste feiten erbij noemt. Je bouwt hem op met een heldere Over ons-pagina, schema-markup met verwijzingen naar je profielen en vermeldingen op sites die over jouw vak gaan. Een bedrijf met drie schrijfwijzen van zijn naam maakt het AI onnodig moeilijk.

Nulmeting

Een nulmeting is de eerste meting van je AI-zichtbaarheid, voordat je iets verandert, zodat je later kunt zien wat je werk heeft opgeleverd.

Zonder nulmeting weet je na drie maanden niet of je vaker genoemd wordt door je eigen aanpak of doordat de modellen in de tussentijd zijn veranderd. Helemaal uit elkaar halen lukt zelden, want de modellen veranderen altijd mee. Met een nulmeting heb je in elk geval een vast vertrekpunt, mits je bij elke volgende meting precies dezelfde vragen en omgevingen gebruikt.

OAI-SearchBot

OAI-SearchBot is de crawler van OpenAI die webpagina’s ophaalt en indexeert voor de zoekfunctie in ChatGPT.

Wil je als bron in ChatGPT Search verschijnen, dan moet deze crawler je site kunnen bezoeken. OpenAI heeft ook ChatGPT-User, die een pagina ophaalt wanneer een gebruiker daar in een gesprek om vraagt. Je kunt OAI-SearchBot toestaan en GPTBot blokkeren als je wel gevonden wilt worden en je tekst liever niet voor training afstaat.

Passage-indexering

Passage-indexering is het vermogen van Google om een los stuk tekst binnen een lange pagina te herkennen als antwoord op een specifieke vraag.

Google kondigde dit in 2020 aan voor de gewone zoekresultaten. Een pagina kan daardoor scoren op een deelvraag die maar in één alinea aan bod komt. AI-systemen werken met hetzelfde idee via chunks. Duidelijke tussenkoppen en alinea’s die elk één vraag beantwoorden, helpen dus zowel in Google als in AI.

Perplexity

Perplexity is een AI-zoekmachine die op elke vraag een geschreven antwoord geeft met genummerde bronnen, waarvoor het bij vrijwel elke vraag live het web doorzoekt.

Omdat Perplexity zijn bronnen zo zichtbaar toont, is het een handige plek om te zien welke pagina’s AI over jouw vak gebruikt. Stel er een paar van je klantvragen en kijk welke sites steeds terugkomen. Vaak zijn dat recente pagina’s die de vraag direct en concreet beantwoorden.

Lees verder: Geciteerd worden door Perplexity

PerplexityBot

PerplexityBot is de crawler van Perplexity die webpagina’s verzamelt voor de zoekindex waarmee Perplexity zijn antwoorden opbouwt.

Volgens Perplexity dient deze crawler voor zoeken en traint het er geen modellen mee. Er is ook Perplexity-User, die pagina’s ophaalt die een gebruiker direct opvraagt. Blokkeer je PerplexityBot, dan verdwijn je op termijn als bron uit Perplexity. In 2025 is er publiek kritiek geweest op de vraag of Perplexity blokkades altijd respecteert, dus helemaal sluitend is een blokkade niet.

Productfeed voor AI

Een productfeed voor AI is een gestructureerd bestand met je producten, prijzen, voorraad en kenmerken dat je aan een AI-platform aanlevert, zodat het je producten kan tonen bij koopvragen.

Google gebruikt hiervoor de productfeeds uit Merchant Center, ook voor productresultaten in AI Mode. OpenAI heeft een eigen specificatie voor productfeeds in ChatGPT. Een feed met ontbrekende of verouderde prijzen kost je plekken, want het systeem kiest dan sneller een product waarvan het alles weet. Zie ook AI-commerce.

Prompt

Een prompt is de opdracht of vraag die je in een AI-assistent typt of inspreekt.

In AI-zichtbaarheid gebruiken we het woord ook voor de vragen waarmee je meet of je genoemd wordt. Prompts van echte gebruikers zijn vaak langer en persoonlijker dan zoektermen in Google, want mensen beschrijven hun situatie, hun budget en hun twijfel. Een meting met alleen korte zoektermen mist daardoor veel van hoe er echt gevraagd wordt. Zie ook klantvraag.

Promptset

Een promptset is de vaste verzameling vragen die je bij elke meetronde gebruikt om je AI-zichtbaarheid te volgen.

De set moet klein genoeg zijn om elke maand te herhalen en breed genoeg om je belangrijkste diensten en klantsituaties te dekken. Verander je de set halverwege, dan zijn je cijfers niet meer vergelijkbaar met eerdere rondes. Voeg nieuwe vragen daarom liever toe als aparte groep, zodat de vaste kern intact blijft.

Lees verder: Hoeveel prompts heb je nodig

Query fan-out

Query fan-out is de techniek waarbij een AI-zoeksysteem één vraag opsplitst in meerdere deelvragen, die het tegelijk opzoekt en daarna samenvoegt tot één antwoord.

Google beschrijft dit voor AI Mode en andere AI-zoekmachines werken op een vergelijkbare manier. Vraagt iemand naar de beste boekhouder voor zzp’ers in Amersfoort, dan zoekt het systeem bijvoorbeeld ook naar tarieven, reviews en specialisaties. Een site die zulke deelvragen elk op een eigen plek beantwoordt, heeft meer kansen om als bron mee te doen.

RAG (Retrieval-Augmented Generation)

RAG (Retrieval-Augmented Generation) is een werkwijze waarbij een AI-systeem eerst relevante documenten ophaalt en het taalmodel daarna een antwoord laat schrijven op basis van die documenten.

De meeste AI-zoekmachines werken op deze manier. Het model leunt dan minder op zijn trainingsdata en meer op wat het net heeft gevonden. Voor jou betekent het dat een goed vindbare en goed leesbare pagina direct invloed kan hebben op een antwoord, zonder dat je hoeft te wachten op een nieuw model.

Retrieval (ophalen)

Retrieval is de stap waarin een AI-systeem bij een vraag de meest relevante teksten opzoekt in een zoekindex of documentverzameling, voordat het model een antwoord schrijft.

Welke teksten worden opgehaald, bepaalt grotendeels wat er in het antwoord komt. Retrieval combineert vaak gewoon zoeken op woorden met vectorzoeken op betekenis. Een pagina die bij deze stap buiten de selectie valt, komt niet in het antwoord, hoe goed hij verder ook is.

Share of voice in AI

Share of voice in AI is jouw aandeel in de vermeldingen binnen AI-antwoorden op vragen over je vak, vergeleken met dat van je concurrenten.

Valt bij twintig vragen jouw naam tien keer en die van een concurrent dertig keer, dan weet je hoe de verhoudingen liggen, ook als de aantallen per maand schommelen. Het is een handige maat, omdat veranderingen in een model iedereen tegelijk raken en een verschuiving ten opzichte van concurrenten dan meer zegt dan een losse score. In het Groei-pakket volgen we twee concurrenten in AI en in Pro vier.

Trainingsdata

Trainingsdata zijn de teksten, zoals webpagina’s, boeken en artikelen, waarmee een taalmodel is getraind en waaruit het zijn algemene kennis haalt.

Wat vaak en consequent over je bedrijf in die data stond, weet een model ook zonder te zoeken. Een klein bedrijf komt er meestal maar een paar keer in voor, met als gevolg dat het model weinig of niets over je weet. Vermeldingen op veelgelezen sites vergroten de kans dat je in een volgende versie wel bekend bent. Zie ook kennisgrens.

Variatie in AI-antwoorden

Variatie in AI-antwoorden is het verschijnsel dat dezelfde vraag aan hetzelfde AI-model telkens een iets ander antwoord oplevert, met soms andere bedrijven, een andere volgorde of andere bronnen.

Dat komt doordat een taalmodel bij het schrijven een element van toeval gebruikt en doordat de opgehaalde bronnen per keer kunnen verschillen. Ook de formulering, de taal, de locatie en de gespreksgeschiedenis van de gebruiker spelen mee. Hoe groot de variatie is, verschilt per model en per vraag en daar bestaan geen vaste getallen voor. Meet daarom met herhalingen en lees je resultaat als een bandbreedte.

Lees verder: Waarom één AI-antwoord niets bewijst

Vectorzoeken

Vectorzoeken is zoeken op betekenis, waarbij een systeem de embedding van een vraag vergelijkt met die van opgeslagen teksten en de teksten teruggeeft die het dichtst in de buurt liggen.

Hierdoor vindt een AI-systeem passages die over hetzelfde gaan, ook als ze andere woorden gebruiken. Veel systemen combineren vectorzoeken met klassiek zoeken op woorden. Schrijf dus in de taal van je klant en noem het onderwerp gewoon bij naam, want dan word je op beide manieren gevonden.

Vermelding (mention)

Een vermelding (mention) is elke keer dat jouw merk- of bedrijfsnaam voorkomt in een AI-antwoord of op een andere website, met of zonder link.

In een AI-meting tel je vermeldingen per antwoord en noteer je of het model je noemt, op welke plek en in welke toon. Op het web tellen ook vermeldingen zonder link, omdat AI-modellen ze lezen en meewegen in hun beeld van een bedrijf. Lees ook merkvermelding zonder link.

Lees verder: AI-vermeldingen volgen

Wikidata

Wikidata is de vrije, openbare database van de Wikimedia-stichting met gestructureerde feiten over personen, organisaties, plaatsen en begrippen, elk met een eigen nummer.

Zoekmachines en AI-systemen kunnen Wikidata gebruiken om entiteiten te herkennen en aan elkaar te koppelen. Een eigen item is alleen zinvol als er onafhankelijke, openbare bronnen over je bedrijf bestaan, want Wikidata verwijdert items die daar niet aan voldoen. Verzorg dus eerst je vermeldingen elders voordat je hier iets aanmaakt.

Zero-click in AI

Zero-click in AI is de situatie waarin iemand zijn antwoord volledig uit een AI-antwoord haalt en geen enkele website meer bezoekt.

Dat gebeurt vooral bij eenvoudige vragen en definities, zoals de begrippen in deze kennisbank. Je verkeer kan dan dalen terwijl je zichtbaarheid gelijk blijft of groeit. Meet daarom naast bezoekers ook vermeldingen en vraag nieuwe klanten waar ze je gevonden hebben, want een deel noemt ChatGPT zonder ooit te hebben doorgeklikt. Zie ook zero-click search.